MENÜ
reklam
reklam
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce

ENTELEKTÜEL NE DEMEK

130 defa okunduYorumlanmadı, , kategorisinde, tarihinde yayınlandı

Entelektüelin kelime anlamı TDK ya göre: bilim, teknik ve kültürün değişik dallarında eğitim görmüş kimse, aydın demek. Kelimenin etimolojik kökeni ise latince, intelligere, intellectus, yani akıl, anlayış, idrak etmek, ayırt etmek, toplamak, biriktirmek anlamında kullanılmakta. Biliriz ki hayatta kalmak isteyen bir toplayıcı önüne geleni toplamaz; zarar ve tehlikeden kaçınarak kendine faydalı şeyleri seçer. İşte ‘entelektüel’ de aynı şekilde önündeki bilgiler arasından anlamlı ve faydalı olanları seçebilen, çevresini duyu ve duygularının esiri olmadan aklıyla okuyabilen kişi demek.

ENTELEKTÜEL NE DEMEK
reklam
reklam

Entelektüelin kelime anlamı TDK ya göre: bilim, teknik ve kültürün değişik dallarında eğitim görmüş kimse, aydın demek. Kelimenin etimolojik kökeni ise latince, intelligere, intellectus, yani akıl, anlayış, idrak etmek, ayırt etmek, toplamak, biriktirmek anlamında kullanılmakta. Biliriz ki hayatta kalmak isteyen bir toplayıcı önüne geleni toplamaz; zarar ve tehlikeden kaçınarak kendine faydalı şeyleri seçer. İşte ‘entelektüel’ de aynı şekilde önündeki bilgiler arasından anlamlı ve faydalı olanları seçebilen, çevresini duyu ve duygularının esiri olmadan aklıyla okuyabilen kişi demek.

Yazılış ve okunuşuna baktığımızda ise Fransızca ‘intellectuel’ çift l ile yazılıp tek l ile okunur. Türkçe’ ye ise okunduğu gibi geçmiştir ve biz de okunduğu gibi yazarız. Şimdi ‘manuel’ kavramı kabaca ‘el işiyle ilgili’ diyebiliriz, ‘entelektüel’ ise ‘kafa işiyle ilgili’ olarak çevrilebilir. Sainte-Simon bu kavramı 1821 de kullanmış ve ‘düşün ve sanat işçileri’ olarak kültür hayatına yerleşmiş. Bizim toplumumuz da ise ‘entel takılmak’ diye bir deyim yerleşmiş dilimize. Yani entelektüel insanlara özenen, onlar gibi yaşamaya ve davranmaya çalışan kimseler için kullanılır. Mecazi anlamı, sahte aydın demek.

Ünlü filozof Aristo’ya göre ’entelekya’ ise, her varlığın erişmeyi amaçladığı, maddeye biçim veren, olanağı gerçekliğe dönüştüren etkin ilke, varlıkta yetkinlik ve olgunluk durumu, bu duruma erişmiş gerçek varlık demek.

Fransız düşünür Jean Paul Sartre; ‘Aydınlar Üzerine’ isimli kitabında bu konuyu derinlemesine incelemiştir. Sartre’a göre entelektüel’ in çıktığı sınıfsal ve coğrafi bir düzlem vardır. Öncelikle teknik bilgi gerektirir. Teknik bilgi ise parayla temin edilir. Yani kapitalizmle alakalı. Sartre, bunun için büyük üniversitelerde okuyan insanları örnek gösterir. Bunların geneli daha çok burjuva ailelerden gelmektedir. Çünkü eğitim kapitalist sistemde parayladır. Bu nedenle ona göre yoksullardan entelektüel çıkması zordur. Fakir insan bilgilenebilir ama asla burjuvanın ulaşabildiği teknik bilgi seviyesine gelemez.

Ben burada Sartre’a katılmıyorum. Çünkü, eskiden evet bilgiye ulaşmak zengin ve soylu insanların tekelindeydi. Ancak günümüzde bilgiye ulaşmak çok kolay. Fakat bu bilgiyle ne yapacağınız önemli. İşte en başta değindiğimiz kelime anlamına dönersek, bilgi de seçici olmak, yararlı olanı ayırt etmek ve kamu yararına kullanmak, bu bilgileri kullanarak düşünsel anlamda yeni veriler üretmek entelektüelin tanımına daha çok uyar. Eğer bilgi bir sınıfa ait ise insanlık için ne ifade eder. Toplumun yararına kullanılmıyorsa kof bir bilgidir.

Örnek olarak Atatürk’ü ele alalım. Dedesi çiftçi, babası marangoz annesi ev hanımı olan orta halli bir aileden geliyor. Sartre’a göre entelektüel olamaz.  Ancak aldığı eğitim, okuduğu binlerce kitap, yüksek zekası, yazdığı matematik kitabı, askeri dehası, öğrendiği ve konuştuğu yabacı diller, yeni bir devlet kurması, yaptığı devrimler göz önünde tutulduğunda benim diyen entelektüele taş söktürür. İstisnalar kaideyi bozmaz diyebilirsiniz ancak Mardin’de doğup da nobel ödülü alan bilim insanımız var. Bu durumda eşit fırsatlar sunulduğunda kadın ya da erkek fark etmez kişi entelektüel olabilir.

Günümüz eğitim sistemimize baktığımızda toplumumuzda önce bilgiler ezberletiliyor sonra korkunç sınav sistemimizle kusturuluyor ve en çok bilgiyi kusan başarılı sayılıyor. Oysa daha çok bilgiye sahip olan değil sahip olduğu bilgiyi yorumlayan, muhakeme edebilen, neden sonuç ilişkisini tartışabilen, yeni bir bilgi üretebilen kişi kendini gerçekleştirmiş sayılır.  Bu sanat için de geçerlidir. Eski sanatçıları taklit etmek bizi sanatçı yapmaz. Sanatçı taklit ettiği sanatçıdan yola çıkarak yeni bir tarz yaratabiliyorsa, sanatsal üretim yapabiliyorsa sanatçıdır. Ayrıca sanatsal üretimin toplum tarafından paylaşılması da gerekir. Sanat sosyolojisi ve psikolojisi açısından bu böyledir.

Charles Bukowski’ nin güzel bir sözü: ‘Entelektüel basit bir şeyi karışık söyleyebilen kişidir; sanatçı ise zor bir şeyi kolay söyleyebilen’.

Sonuç olarak; entelektüel insandan beklenen bilgi üretebilmesidir. Bilgi üretebilmesi için de yüksek bir bilgi birikiminin yanı sıra yüksek bir idrak ve muhakeme yetisi de gerekmektedir. Bilgili olmakla entelektüel olmak aynı şey değildir. Entelektüel dürtü meraktan gelir. Merak ise sürekli sormaktan ve durmaksızın neden sonuç ilişkisi üreten ve bu yönde çalışan bir beyin gerektirir.  Her merak sahibi kişi kaliteli eğitim alamayabilir. Ancak eğer merak sahibiysen ve kaliteli bir eğitim alıp belli bir birikim de elde ettiysen entelektüelsindir.  Entelektüel olamayıp da onların davranışlarını taklit eden sahte aydınlara ise bizim toplumumuzda ‘entel’ denilmektedir…

Bilgiyle ve sevgiyle kalın…

Araştırmacı yazar: Aynur YÜCETÜRK

Aynur YuceturkTüm Yazıları
Etiketler:
reklam
Yorum Yaz