MENÜ
$Alış 5.8806Satış 5.8912
Alış 6.5255Satış 6.5373
£Alış 7.5352Satış 7.5745
reklam
reklam
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce

2019 GÖBEKLİTEPE YILI

153 defa okunduYorumlanmadı, , , kategorisinde, tarihinde yayınlandı

Kadim uygarlıkların beşiği Anadolu’da, Mezopotamya’da, bugünkü Şanlı Urfa ilimizin 15 kilometre kuzeyinde, Mısır’dan da eski M.Ö. 12.000 yılına ait Neolitik Çağ yani Taş Devri Döneminden kalma, arkeolojik ve antropolojik değeri olan tapınak ve tarihi eserler bulundu. Bu şu anlama geliyor: Dünya arkeoloji tarihi yeniden yazılıyor.

2019 GÖBEKLİTEPE YILI
reklam
reklam

Kadim uygarlıkların beşiği Anadolu’da, Mezopotamya’da, bugünkü Şanlı Urfa ilimizin 15 kilometre kuzeyinde, Mısır’dan da eski M.Ö. 12.000 yılına ait Neolitik Çağ yani Taş Devri Döneminden kalma, arkeolojik ve antropolojik değeri olan tapınak ve tarihi eserler bulundu. Bu şu anlama geliyor: Dünya arkeoloji tarihi yeniden yazılıyor.

Dünyanın en eski tapınağı Göbeklitepe, 12.000 yıl önce Taş Devri dönemine ait yirmi tapınaktan oluşuyor. İnsanlığın avcılık ve toplayıcılık yaptığı dönemde neden tapınak inşa edildi? Peygamberler Şehri Şanlı Urfa, tek tanrılı dinlerin babası sayılan İbrahim ve Eyüp peygamberin yaşadığı, Fırat Nehrinin olduğu bölge tarihte ilk tarımın başladığı bölge olarak biliniyor. Harran’da tarihteki en eski üniversite bulunuyor.

Göbeklitepe yeni keşfedilmedi aslında. Burası çevredeki en yüksek tepede bulunuyor. Bölge insanları orada iki adet Yatır yani kutsal mezarın olduğunu, zaman zaman insanların kurban kesip adaklar adadığını, dilekler dilediğini söylüyor.1986 yılında, kutsal mezarın olduğu tarlanın sahibi ekin ekmek için tarla sürerken tarlasından iki heykel çıkıyor. Boğa ve tilki heykeli. Bu heykelleri alıp müzeye götürüyor. Müze müdürü ise önemsemeyip depoya kaldırıyor.

1992 yılında bir Alman arkeolog Klaus Schimidt, tarlada kazı yapmak için sahibinden izin alıyor. Yapılan incelemeler sonucunda yirmi adet tapınak olduğu tespit ediliyor. Neolitik çağda insanlar avcı, toplayıcı olarak yaşarken neden tapınak inşa ettiler sorusu akılları karıştırıyor. Bu tapınaklar yapıldıktan bin yıl sonra toprak ve taşlarla gömülmüş. Tapınakların tabanı su geçirmez şekilde inşa edilmiş. Su kanalları bulunmuş. Su veya sıvı ile dini tören yapıldığı sanılıyor.

Burada sembolizm var. Çakmaktaşından yapılmış taş aletlerle blok halindeki kireç taşları oyulmuş ve üzerine resimler çizilmiş. Bir tanesinde ters doğum yapmış( yani bebeğin başı değil ayakları önce gelmiş) bir kadın figürü çizilmiş. Tapınak olduğunu nereden anlıyoruz? Ortada iki adet T şeklinde dikilitaş ve onu çevreleyen 12 dikilitaş dairesel şekilde yerleştirilmiş. 4 tapınağın kazısı tamamlanmış. Bunlardan C tapınağının dizilişi spiral diğerleri oval yapılmış. T şeklinde ikiz dikili taşlar ise sembolik. Bunların üzerinde hayvan figürleri var. Yazıdan ziyade hiyerogliflere benziyor.

Boğa, tilki, turna kuşu, yılan, domuz ve örümcek figürleri bir efsaneyi anlatıyor olabilir. Sembolik anlatım zeka gerektirir. D tapınağında 12 adet T ile sembolize edilmiş dikilitaş var. Bunların üzerinde altı bacaklı böceğe benzeyen bir hayvan figürü var. Turna motifleri sembolik olarak Mısır’daki Hermetik  öğretiyi anımsatıyor. Aynı zamanda turna kuşu ve 12 imamlar Anadolu’da Alevilikte var. Turna semahı deniliyor ve turna tek eşlidir. Tanrı kavramı Göbeklitepe’den sonra Mısır’da başlıyor. Hititlerin 12 tanrısı var. İsa’nın 12 havarisi var. Türklerin 12 hayvanlı takvimleri var. Musevilerin ise 12 kavmi var. Zodyak takım yıldızının sayısı 12’dir. Bunların atası 12 sütundan oluşan Göbeklitepe’deki D tapınağı olabilir mi?

T şeklindeki sütunlardan birinde boğa başı kabartması var. 12 burçtan bir tanesi olmakla birlikte boğa, ziraatın başlangıcını, medeniyetin başlangıcını temsil eder. Boğa sembolü arketipseldir,  gücü  ve üretkenliği temsil eder. Anadolu’daki Çatalhöyük’te de boğa sembolünü görürüz. Antik Mısır’da da boğa sembolü kraliyeti temsil eder. Apis; boğa başlı tanrıdır. Tevrat’ta da altınlardan bir buzağı yapılır. Mezopotamya’da aynı dönemde boğa figürü var. Kadim geleneklerde bu simge ortaktır. Harflerin başlangıcındaki A harfi boğanın boynuzunu temsil eder.

Adem ve Havva’dan  bu yana yılan motifi kullanılmış. Günümüzde modern tıbbın simgesi bile asaya sarılmış iki yılan ile ifade edilir. Musa’nın asasının simgesi de yılandır. Yılan insanın omurgasını temsil eder. Asa ise iradeyi simgeler. Antik Mısır’da Firavunların başlarında yılan ve kobra sembolü yüksek bilinci ifade etmek için  kullanılmış. Mısır bilimcilerine göre, akrepten korunmak için yılan başlı tanrıya tapınılırmış. Göbeklitepe’deki yılan figürlerinin bir kısmı aşağı doğru, bir kısmı ise yukarı doğru hareket ediyor. Bunun sebebi henüz bilinmiyor.

Göbeklitepe’de tapınakları Güney yönüne bakıyor. Acaba gökyüzüne bakarak bir takvim mi oluşturdular? Burada Orion ve Sirius yıldızının önemi büyük. 43 nolu dikilitaşta akrep simgesi var. Turna kuşunun kanadında bir küre var. Hilal ve Güneş simgesi var. Güneşin artasında nokta var. Güneş tutulmasını sembolize ediyor olabilir. Çünkü Güneş tutulması yeni Ay da gerçekleşir. Yani Ay hilalden bile  inceyken gelir Güneşin önünü kapatır.

İnsanlık tarihine baktığımızda uygarlıklar sıfırlandıktan sonra yeni bir uygarlık doğuyor. Göbeklitepe’yi inşa edenler nereye gittiler?  Taş Devri insanları bize ne demek istedi? Tapınakların tabanı su geçirmez şekilde inşa edilmiş. Günümüzden 12.000 yıl önce farkındalığı yüksek insanlar vardı belki de. Nasıl bir dini tören yapıyorlardı?  İbadet varoluşlarının  önemli bir parçasıydı. İnsanlığa taş ve heykellerle sahip oldukları bilincin ürününü bıraktılar. Henüz kazılmamış 14 tapınak var. Sonsuz Evrenin minnacık bir gezegeninde daha keşfedilecek çok şey var.

Sanatla ve sevgiyle kalın, hoşça kalın…

Araştırmacı yazar: Aynur YÜCETÜRK

reklam
Yorum Yaz